波兰气候部拒绝豁免机场免税店押金，离境旅客仍须付不可退押金

Kaucja na lotnisku kością niezgody w parlamencie

Wdrożenie ogólnokrajowego systemu kaucyjnego zrodziło niespodziewane napięcia w strefach odlotów polskich portów lotniczych. Pasażer kupujący butelkę wody mineralnej lub puszkę napoju w sklepie wolnocłowym płaci ustawową kaucję, choć za chwilę wsiada do samolotu i opuszcza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Problem formalnie podniósł poseł Bronisław Foltyn w interpelacji poselskiej, skierowanej do resortu klimatu i środowiska. Parlamentarzysta zwrócił uwagę na paradoks: istota systemu kaucyjnego opiera się na motywowaniu konsumenta do zwrotu pustego opakowania w celu odzyskania wpłaconych pieniędzy. W przypadku strefy duty free ten mechanizm przestaje działać. Podróżny wylatujący za granicę nie ma jak oddać butelki w polskim punkcie zbiórki. W efekcie kaucja staje się dla niego bezzwrotną opłatą, a jej odzyskanie wymagałoby wożenia pustych opakowań po świecie i przywożenia ich z powrotem do kraju.

Resort klimatu ucina dyskusję

Stanowisko rządu w tej sprawie okazało się jednoznaczne i bezkompromisowe. W oficjalnej odpowiedzi wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska poinformowała, że ministerstwo nie prowadzi i nie planuje żadnych prac legislacyjnych, które zwalniałyby sklepy wolnocłowe z pobierania kaucji od sprzedawanych napojów.

Przepisy ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nie przewidują w tym zakresie żadnej taryfy ulgowej. Kaucja musi być pobierana na każdym etapie dystrybucji oraz przy ostatecznej sprzedaży konsumentowi, o ile napój wprowadzono do obrotu w oznakowanym opakowaniu.

Resort wskazuje przy tym na specyfikę zaopatrzenia terminali pasażerskich. Sklepy na lotniskach kupują asortyment od krajowych dystrybutorów, a po ich półki sięgają nie tylko pasażerowie udający się do krajów trzecich, lecz także załogi samolotów, pracownicy obsługi naziemnej, funkcjonariusze Straży Granicznej oraz osoby podróżujące po kraju. Wobec braku ustawowego wyłączenia, każdy taki punkt sprzedaży ma bezwzględny obowiązek doliczania kaucji do paragonu.

Szczelność systemu kaucyjnego ważniejsza niż wygoda podróżnych

Głównym argumentem Ministerstwa Klimatu i Środowiska przeciwko zmianom w prawie jest obrona szczelności całego łańcucha rozliczeń. Anita Sowińska podkreśla, że tworzenie wyjątków od ogólnych reguł skomplikowałoby przepływy finansowe, utrudniło kontrolę organów państwowych i otworzyło furtkę do nadużyć podatkowo-gospodarczych.

System ma być jednolity i weryfikowalny dla wszystkich uczestników rynku. Co ciekawe, wiceminister przyznała wprost, że resort nie przeprowadził żadnych badań ilościowych dotyczących skali tego zjawiska ani nie mierzył, jak kaucja w sklepach duty free wpłynie na koszyki i nawyki pasażerów. Cały nacisk położono na realizację unijnych celów recyklingowych oraz spójność obiegu pieniądza kaucyjnego.

Z perspektywy Ministerstwa Finansów i operatorów systemu, każda puszka czy butelka z kodem kaucji wprowadzona na rynek krajowy musi zostać rozliczona w systemie, bez względu na to, w którym miejscu konsument postanowi ugasić pragnienie.

Recyklomaty pod blokami zyskują popularność. Miliony opakowań wróciły już do obiegu

Eksport albo butelkomaty przed bramkami do boardingu

Czy operatorzy sklepów lotniskowych mają jakiekolwiek pole manewru? Ministerstwo widzi dwa rozwiązania, z czego tylko jedno leży w rękach władz portów lotniczych.

Pierwszą ścieżką jest potraktowanie towaru jako partii czysto eksportowej. Jeśli najemca strefy wolnocłowej uzgodni z producentem dostawę napojów w opakowaniach bez polskich znaków kaucji i spełni rygorystyczne procedury celno-eksportowe, towar kaucjonowaniu nie podlega. Sam fakt sprzedaży produktu pasażerowi lecącemu poza Unię Europejską nie wystarcza jednak, by automatycznie uznać transakcję za eksport, jeżeli towar pochodzi ze standardowej krajowej dystrybucji.

Druga opcja ma charakter czysto infrastrukturalny. Zamiast modyfikować ustawy, resort klimatu sugeruje instalację butelkomatów oraz punktów odbioru bezpośrednio w halach odlotów przed gate‘ami. W ten sposób podróżny, który kupi napój i wypije go przed wejściem na pokład samolotu, będzie mógł zwrócić opakowanie na lotnisku i odzyskać wpłacone środki.

Taki scenariusz wymaga jednak ścisłego porozumienia między zarządcami portów lotniczych, sieciami handlowymi a operatorami systemu kaucyjnego. Do tego czasu pasażerowie wylatujący z Polski muszą zaakceptować fakt, że butelka napoju kupiona w strefie duty free wiąże się z bezzwrotną dopłatą na rzecz polskiego funduszu kaucyjnego.