欧盟拟立法禁止FMCG地域供应限制，年成本超180亿欧元

W tym artykule przeczytasz:

Terytorialne ograniczenia dostaw pod lupą UE. EuroCommerce żąda przepisów
Ponad 18 mld euro kosztów rocznie. Płacą konsumenci
Mondelez i AB InBev pokazują, dlaczego dotychczasowe działania nie wystarczają
Czym są terytorialne ograniczenia dostaw? Tak producenci dzielą rynek
Sześć organów ochrony konkurencji popiera zmiany. Komisja musi działać

Terytorialne ograniczenia dostaw pod lupą UE. EuroCommerce żąda przepisów

Wnioski z ostatniego posiedzenia Rady Europejskiej przynoszą wyraźny sygnał: unijni przywódcy chcą pilnych działań, które usuną bariery ograniczające funkcjonowanie jednolitego rynku. Wśród wskazanych problemów znalazły się terytorialne ograniczenia dostaw, czyli praktyki utrudniające sprzedawcom detalicznym i hurtownikom swobodne pozyskiwanie produktów z różnych państw Unii Europejskiej.

EuroCommerce, organizacja reprezentująca sektor handlu detalicznego i hurtowego, ocenia, że polityczny mandat do działania jest już jasny. Ograniczenia te prowadzą do fragmentacji europejskiego rynku, ograniczają swobodę wyboru dostawców, a w konsekwencji zmniejszają dostępność produktów i podnoszą koszty ponoszone przez konsumentów.

Stanowisko unijnych przywódców wpisuje się w szersze działania na rzecz poprawy konkurencyjności europejskiej gospodarki. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wyraźnie uwzględniła walkę z nieuzasadnionymi terytorialnymi ograniczeniami dostaw w swoim liście intencyjnym na 2026 r., skierowanym do Parlamentu Europejskiego i irlandzkiej prezydencji.

Ponad 18 mld euro kosztów rocznie. Płacą konsumenci

Skala problemu jest znacząca. Według szacunków Komisji Europejskiej wpływ terytorialnych ograniczeń dostaw wynosił w 2020 r. 14 mld euro rocznie. Po uwzględnieniu inflacji wartość ta miałaby obecnie przekraczać 18 mld euro rocznie.

Ograniczenia nie dotyczą wyłącznie warunków współpracy między producentami a sieciami handlowymi i hurtownikami. Ich konsekwencje odczuwają również konsumenci. Gdy sprzedawca nie może swobodnie kupować towarów na wspólnym rynku, trudniej mu korzystać z różnic w cenach hurtowych i dostępności produktów między krajami. W rezultacie konsumenci mogą mieć mniejszy wybór, a za te same produkty płacić więcej.

EuroCommerce podkreśla, że bariery te sztucznie dzielą jednolity rynek, zamiast pozwalać przedsiębiorstwom i konsumentom w pełni korzystać z jego możliwości. Organizacja wzywa zatem Komisję Europejską do szybkiego przygotowania przepisów, które pozwolą skutecznie przeciwdziałać nieuzasadnionym ograniczeniom.

Mondelez i AB InBev pokazują, dlaczego dotychczasowe działania nie wystarczają

Zdaniem EuroCommerce dobrowolne rozwiązania nie zapewnią skutecznego zakazu terytorialnych ograniczeń dostaw. Organizacja wskazuje również, że karanie przedsiębiorstw za działania podjęte w przeszłości przyniosło ograniczone rezultaty. Fragmentacja rynku utrzymuje się pomimo wysokich kar, czego przykładami są sprawy dotyczące AB InBev i Mondelez.

W ocenie EuroCommerce potrzebne jest zamknięcie luki prawnej, która pozwala utrzymywać sztuczne bariery w obrocie towarami. Komisja Europejska powinna zapewnić, aby jednolity rynek funkcjonował bez nieuzasadnionych ograniczeń nakładanych przez duże przedsiębiorstwa.

Organizacja podkreśla, że korzyści z takiego rozwiązania powinni odczuć wszyscy uczestnicy rynku: firmy, pracownicy i konsumenci. Samo reagowanie na pojedyncze przypadki nie rozwiązuje bowiem problemu, jeśli podobne praktyki nadal prowadzą do podziału rynku według granic państwowych.

Czym są terytorialne ograniczenia dostaw? Tak producenci dzielą rynek

Terytorialne ograniczenia dostaw to praktyki, których celem jest celowe dzielenie jednolitego rynku, aby utrzymywać różne ceny hurtowe w poszczególnych krajach. Mogą przybierać różne formy, nie zawsze polegające na bezpośredniej odmowie sprzedaży.

Jednym z przykładów jest automatyczne kierowanie sprzedawcy do krajowego biura sprzedaży producenta, zamiast umożliwienia mu zakupu towaru z innego państwa. W ten sposób przedsiębiorstwo może zostać ograniczone do współpracy z lokalnym podmiotem, nawet jeśli na innym rynku dostępne są korzystniejsze warunki zakupu.

Inną praktyką jest stosowanie różnych kolorów opakowań dla tego samego produktu w poszczególnych krajach. Bariery mogą wynikać także z kombinacji rozmiarów opakowań i wersji językowych etykiet, które sprawiają, że przemieszczanie produktów w ramach jednolitego rynku staje się bardzo trudne, a czasem wręcz niemożliwe.

EuroCommerce zwraca uwagę na istotne rozróżnienie: chodzi o rozwiązania wybierane w celu ograniczania obrotu między państwami, a nie o dostosowania wynikające z krajowych wymogów prawnych. To właśnie sztuczne utrudnianie transgranicznego handlu stanowi sedno problemu.

Sześć organów ochrony konkurencji popiera zmiany. Komisja musi działać

Apel o nowe przepisy nie jest odosobniony. Jak wskazuje EuroCommerce, w lipcu tego roku sześć organów ochrony konkurencji poparło wezwanie do podjęcia działań legislacyjnych.

Organizacja domaga się, aby Komisja Europejska niezwłocznie przedstawiła propozycję przepisów. W jej ocenie bez możliwego do wyegzekwowania zakazu dobrowolne porozumienia i kary nakładane po wykryciu naruszeń nie wystarczą do usunięcia problemu.

Wnioski Rady Europejskiej oraz działania wskazane przez Ursulę von der Leyen zwiększają presję na unijne instytucje. Kolejnym krokiem powinno być przełożenie politycznych deklaracji na rozwiązania prawne, które ograniczą możliwość sztucznego dzielenia rynku przez producentów.

Dla handlu detalicznego i hurtowego stawką jest większa swoboda wyboru dostawców i warunków zakupu. Dla konsumentów — szerszy dostęp do produktów i możliwość korzystania z konkurencji cenowej na rynku europejskim. EuroCommerce przekonuje, że jednolity rynek powinien działać bez sztucznych barier, tak aby jego korzyści były dostępne dla wszystkich.